De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD) publiceerde in mei 2025 een rapport over de rol van economische prikkels in de circulaire economie. Daarin staat dat belastingen, subsidies en slimme regelingen een grote invloed hebben op de mate waarin bedrijven overstappen naar hergebruik en recycling.
Een bekend voorbeeld is de stortbelasting. Afval storten is duurder gemaakt, waardoor bedrijven gestimuleerd worden om materialen te hergebruiken in plaats van weg te gooien. Ook subsidies voor circulaire innovaties en duurzaam inkopen door overheden worden genoemd als effectieve methoden.
Waarom financiële prikkels werken
Volgens de OECD blijkt dat veel bedrijven pas echt in beweging komen wanneer duurzaamheid financieel aantrekkelijker is dan de lineaire aanpak van produceren, gebruiken en weggooien. Belastingen maken weggooien duurder, terwijl subsidies en aanbestedingen juist kansen bieden voor partijen die circulair werken.
Dit geeft bedrijven niet alleen een reden om anders te produceren, maar zorgt er ook voor dat consumenten en inkopers beter inzicht krijgen in de werkelijke kosten van producten.
Circulair inkopen is een onmisbare factor
Een belangrijk punt in het rapport is het zogeheten circulair inkopen. Overheden spelen hierin een sleutelrol. Wanneer gemeenten, provincies of ministeries bij hun aanbestedingen eisen stellen aan levensduur, herbruikbaarheid en materiaalgebruik, bewegen hele sectoren mee. Bedrijven die al circulair werken, hebben dan een duidelijke voorsprong.
Steeds meer beweging
Die beweging is ook in Nederland zichtbaar. In de meubelsector groeit de aandacht voor hergebruik en verhuur. Volgens KeyPro, dat actief is in circulair meubelverhuur, vragen klanten steeds vaker om inzicht in de levensduur en de materialen van meubels. Het bedrijf ziet dat opdrachtgevers bewuster kiezen en dat duurzaamheid niet langer een ‘extraatje’ is, maar een vast onderdeel van de vraag.
Willem Straat, oprichter van KeyPro, ziet dat de markt steeds meer in beweging komt:
“We zien gelukkig steeds meer beweging. Steeds meer organisaties willen verduurzamen, maar vinden het vaak lastig waar te beginnen. Wij helpen ze daarbij. Circulariteit klinkt soms complex voor bedrijven. Terwijl het juist eenvoudiger kan zijn dan kopen. Het is aan ons om te laten zien dat het én duurzaam is, én praktisch én kostenbesparend.”
Dit laat zien dat er daadwerkelijk actie wordt ondernomen wat ook direct effect heeft op de werkvloer en bij de keuzes die bedrijven en klanten maken.
Kansen voor bedrijven en consumenten
De combinatie van belastingen, subsidies en circulair inkopen maakt duidelijk dat de circulaire economie niet alleen draait om idealen, maar ook om slimme keuzes. Bedrijven die vooruitlopen, hebben straks een voorsprong wanneer regels strenger worden en duurzaamheid steeds vaker wordt meegenomen in aanbestedingen.
Voor consumenten en organisaties biedt dit meer zekerheid: de kans wordt groter dat producten die je koopt of huurt niet alleen duurzaam lijken, maar dat ook echt zijn. Transparantie over herkomst en levensduur wordt de norm, en bedrijven die dat niet kunnen aantonen, vallen buiten de boot.
Het OECD-rapport maakt duidelijk dat financiële prikkels goed werken: wie vervuilt, betaalt meer en wie circulair werkt, krijgt meer kansen. Voor bedrijven is het daarom niet langer de vraag of circulariteit doorgevoerd moet worden in hun beleid, maar wanneer ze dit gaan doen. Wie wacht, zal achter raken en kansen weggooien.
