Eén app die identiteitskaarten bevat, betalingen bevestigt en officiële documenten bewaart, klinkt als een ambitieus idee. Toch heeft de Europese Unie besloten dat dit werkelijkheid moet worden. In mei 2024 trad de Europese Verordening Digitale Identiteit (EU) 2024/1183 in werking, waarmee de basis werd gelegd voor een geharmoniseerd digitaal identiteitssysteem.
Tegen 2026 zal elke EU-lidstaat ten minste één digitale identiteitsportemonnee aanbieden aan burgers en bedrijven. Deze portemonnee combineert identiteit, ondertekening en documentopslag in één gecertificeerde app. Het gaat om vertrouwen, mobiliteit en het daadwerkelijk laten functioneren van digitale diensten over de grenzen heen.
E-wallets hebben hun waarde al bewezen in andere sectoren
Digitale portemonnees spelen al jaren een belangrijke rol in sectoren waarin snelle transacties en identiteitsverificatie cruciaal zijn. In het vervoer worden ze gebruikt om soepel te reizen met bussen, metro’s en nationale treinen.
In de detailhandel ondersteunen ze loyaliteitsprogramma’s, betalingen via apps en elektronische bonnen, waardoor klanten sneller kunnen afrekenen. In de bankensector bieden digitale wallets contactloze kaarten, veilige mobiele transacties en integratie met bankdiensten.
Ook binnen de gokindustrie hebben e-wallets voet aan de grond gekregen. Skrill, voorheen bekend als Moneybookers, is al jarenlang actief in deze wereld. De dienst is ontworpen voor snelle online overboekingen en werkt probleemloos in tal van landen.
Gebruikers kunnen met Skrill geld storten en opnemen, terwijl aanbieders profiteren van de snelheid en brede ondersteuning. Skrill is dankzij zijn internationale toepasbaarheid en eenvoudige integratie met betaalsystemen een gevestigde naam geworden in de digitale gamingsector (bron: https://www.cardplayer.com/nl/casinos/skrill-casino).
Dit toont aan dat sommige industrieën al klaar waren voor digitale portemonnees voordat de EU dit op beleidsniveau ging coördineren.
Gedeelde identiteit en documenten in één beveiligde portemonnee
De EU Digitale Identiteitsportemonnee is ontworpen om overheidsdocumenten zoals identiteitskaarten, reisbewijzen, diploma’s, medische gegevens en meer op te slaan. Gebruikers kunnen deze documenten op hun telefoon opslaan en op elk moment openen. Dankzij de portemonnee kun je inchecken in een hotel, solliciteren naar een baan, een diploma laten zien of een auto huren met gecertificeerd digitaal bewijs.
Daarnaast maakt de portemonnee het mogelijk om documenten elektronisch te ondertekenen en te verzegelen. Dit is van belang voor contracten, juridische overeenkomsten en officiële communicatie.
Elk land gebruikt hetzelfde technische kader, waardoor grensoverschrijdende diensten de gegevens kunnen vertrouwen zonder extra controles. Zo kan iemand die in België woont een subsidie aanvragen in Frankrijk of een bankrekening openen in Spanje, met exact dezelfde digitale tool.
Alle gegevens worden lokaal op het apparaat van de gebruiker opgeslagen. Er is geen centrale database die informatie verzamelt of activiteiten volgt. De gebruiker beslist zelf wat hij deelt en met wie. Er vindt geen automatische gegevensopvolging plaats. Het ontwerp voldoet aan de Europese normen voor gegevensbescherming en is voorzien van cyberbeveiligingscertificeringen.
Betalen verloopt soepeler als identiteit direct wordt bevestigd
In het eurogebied neemt het gebruik van digitale betalingen toe, maar contant geld bleef in 2024 de meest gebruikte betaalmethode aan het verkooppunt, met 52% van alle transacties. In Nederland lag dit aandeel aanzienlijk lager: ongeveer één op de vijf transacties aan de kassa werd contant betaald.
Apple Pay, Google Pay en PayPal zijn marktleiders in veel landen, terwijl nationale oplossingen zoals Swish (Zweden), Paylib (Frankrijk), iDEAL (Nederland) en MobilePay (Denemarken en Finland) sterk zijn in hun thuislanden.
De EU Digitale Identiteitsportemonnee biedt extra waarde doordat identiteit direct aan betaling wordt gekoppeld. Gebruikers kunnen een transactie autoriseren en tegelijkertijd hun identiteit bevestigen. Dit versnelt de klantidentificatie voor banken, maakt het openen van rekeningen eenvoudiger en verkort verificatieprocedures.
Betalingsplatformen kunnen identiteitscontroles integreren in het afrekenproces zonder grote technische aanpassingen. Dit resulteert in een strakkere betaalstroom en minder afgebroken transacties.
Nationale eID-systemen vormen de basis voor de Europese oplossing
Veel Europese landen beschikken al over nationale elektronische identiteiten. Estland heeft e-Residency en ID-kaart. België verstrekt eID-kaarten. Duitsland gebruikt het nPA-systeem, Spanje vertrouwt op DNIe. Italië werkt met SPID, terwijl Zweden, Denemarken en Finland BankID-diensten aanbieden. Deze systemen geven burgers veilige toegang tot overheidsportalen, gezondheidszorg en financiële diensten.
De EU Digitale Identiteitsportemonnee bouwt voort op deze nationale initiatieven. Er komt één regelboek waarmee alle lidstaten zich aan dezelfde specificaties houden. De portemonnee ondersteunt vertrouwensdiensten zoals gekwalificeerde elektronische handtekeningen, zoals gedefinieerd in de eIDAS-verordening van 2014 (EU 910/2014).
Het vernieuwde kader biedt een technische gereedschapskist, inclusief een referentie-implementatie en architectuurstandaarden. Momenteel lopen er al proefprojecten binnen vier grootschalige consortia die door de Europese Commissie worden gefinancierd. Deze pilots behandelen toepassingen in het dagelijks leven zoals betalingen, onderwijs, overheidsdiensten, telecomcontracten en reizen.
Dus kan één portemonnee echt alles doen
De EU Digitale Identiteitsportemonnee is bedoeld om grensoverschrijdend te functioneren, identiteit te bevestigen en digitale betalingen te ondersteunen. De architectuur maakt het mogelijk dat elk land een portemonnee uitgeeft die voldoet aan dezelfde EU-regels. Burgers kunnen met één beveiligde app bewijzen wie ze zijn, formulieren ondertekenen, betalingen autoriseren en officiële documenten delen.
Grote proefprojecten tonen al aan dat het systeem in de praktijk werkt. Van bankzaken en telecom tot inchecken op luchthavens en solliciteren: diensten in heel Europa bereiden zich voor op deze nieuwe standaard. Winkeliers kunnen de portemonnee koppelen aan hun kassasystemen en frictie verminderen. Overheidsinstanties kunnen aanvragen sneller en veiliger verwerken.
Met gedeelde regels, gecertificeerde privacy en grensoverschrijdende erkenning wordt de portemonnee meer dan alleen een digitaal hulpmiddel. Het wordt een toegangspoort tot diensten waarvoor vroeger meerdere documenten, lange formulieren of fysieke bezoeken nodig waren. Zo kan één portemonnee met zijn gebruiker meereizen, diens identiteit bevestigen en helpen om vlot taken af te ronden in de hele Europese Unie.
